امروز پنج شنبه ۸ تیر ۱۳۹۶
۱۰:۴۹:۵۷ - شنبه ۲۲ تیر ۱۳۹۲
معرفی شهرستان

شوشتر روز : معرفی شهرستان شوشتر

شوشتر شهری با تاریخ ۶ هزار ساله و سابقه شهر نشینی بیش از چهار هزار سال از معدود شهرهای جهان است که از قدیم به همین نام کنونی از آن یاد شده است  .
   این شهر در آستانه ورود به دشت ، از رشته کوه زاگرس واقع شده است  ، لذا کوه ، دشت و  رودخانه در شوشتر با یکدیگر تلاقی دارند . این شهرستان تا اوایل دوره پهلوی ، بعنوان مرکز ولایت خوزستان ایفای نقش می نموده و بعد از آن با تغییر ساختار اقتصادی از مبنای کشاورزی به  صنعت نفت  ، مرکزیت استان از این شهر به اهواز منتقل گردیده است .
   جمعیت شهرستان بر اساس سرشماری سال ۹۰ ، ۱۹۱۴۴۴ نفر  شامل ۹۷۵۱۲مردو۹۳۹۳۲زن می یاشد .
  شهرستان دارای سه بخش مرکزی – شعیبیه ومیان آب   ، ۶ دهستان ، ۴شهر ، ۱۶۳ روستا ، ۱۱۶ شورای اسلامی شهر و روستا و رتبه اول ایجاد دهیاریها را با ۱۰۲ دهیاری در سطح استان خوزستان دارا می باشد .
     تعداد ۹۵۶ شهید ، ۱۶۴ آزاده و ۱۹۸۴ جانباز و مقاومت مردم در مقابل حدود سی بار بمباران  در دوران دفاع مقدس و عدم تخلیه شهر حاکی از ایمان محکم و وفاداری مردم شوشتر به آرمانهای مقدس نظام جمهوری  اسلامی ایران است  .
   جمعیت دانش آموزی شهرستان ۴۲ هزار نفر با نرخ با سوادی ۳/۸۷ %  , وجود ۹۱ مسجد شهری ، ۱۷۶ مسجد روستائی ، ۶۳ حسینیه ، حاکی از توجه مردم شهرستان به علم و دین می باشد .
   شهرستان با عنایت به وجود قدمگاه آقا صاحب الزمان ( ارواحنا له فداء ) بعنوان جمکران دوم کشور همواره پذیرای عاشقان و منتظران ظهور حضرت بطور هفتگی و علی الخصوص شاهد حضور جمعیت دهها هزار نفری در شبهای نیمه شعبان از سراسر استان می باشد .
  عبور  یک ششم آبهای جاری کشور از شوشتر و وجود ۰۰۰/۱۱۰ هکتار زمین مستعد کشاورزی و اجرای پروژ ه های بزرگ آب و خاک کشوری ، ۱۱۰ مزرعه پرورش ماهی با یک هفتم   تولیدات ماهی های گرم آبی کشور ، موقعیت ممتازی را برای این شهرستان بوجود آورده است .
  مسکن مهر شهرستان با تخصیص۲۱۶ هکتار زمین و شروع عملیات احداث فاز اول در قالب ۴۰۰۰ واحد از اقدامات اساسی در شهرستان بوده است . 
   جاذبه های گردشگری شوشتر چنان قابل توجه است که نمی توان به سادگی از کنار آنها گذشت . لذا بجهت ادای حق مطلب ، بطور مشروح و مصور آورده می شود .
۱- سازه های آبی  تاریخی ( شامل پل بندها ،  بندها ، پل ها وتاسیسات آبیاری)
۲- بناهای مذهبی (شامل بقاع متبرکه ،  مساجد ،  حسینیه ها و…)
۳- بافت کهن شهری (شامل خانه های تاریخی ، حمامها ، سراها ، ساباط ها و…)
۴- جاذبه های طبیعی (شامل مناظر طبیعی حاشیه رود کارون ، روستاهای تاریخی و…)
سازه های آبی ، تاریخی :
شهرستان شوشتر با قریب صد بنای آبی تاریخی متعلق به ادوار مختلف  از بی نظیرترین شهرهایی محسوب می گردد که شاهکارهای مهندسی آب در آن به منصه ی ظهور رسیده است. عبور رودخانه ی کارون به عنوان بزرگترین رودخانه ی دائمی ایران را می توان عامل اصلی جذب تمدنها از دیربازدر این شهر دانست . پل ها ، بندها ، پل بندها ، آسیابها ، قناتها ، آب انبارها ، دولابها ، تونلها ، کانالها و بالاخره نهرهای طویل دستکندی که کیلومترها طول داشته و وظیفه ی تامین آب مورد نیاز ساکنین مسیر خود را بر عهده داشته اند، از جمله جاذبه های این شهرستان هستند.
از این میان ۱۴ اثر به عنوان شاخصترین آثار ، توسط سازمان یونسکو در تاریخ ۷/۴/۱۳۸۸به عنوان دهمین اثر تاریخی جمهوری اسلامی ایران در فهرست آثار جهانی به ثبت رسیده اند. این آثار عبارتند از:
بند میزان – کلاه فرنگی – رود گرگر – پل بند گرگر – مجموعه آسیابها و آبشارها – بند برج عیار – بند خدا آفرین – قلعه سلاسل – نهر داریون – پل بند شادروان – پل لشکر – بند خاک  .
۱- بند میزان
  بند میزان از بناهای بسیار مهم در مجموعه بناهای آبی تاریخی شوشتر است که آغاز گر و عامل ایجاد حلقه ی آبی شوشترست. این بند ، رودخانه کارون را پس از ورود به شوشتربه دو بخش با نسبت ۴ به۲ تحت عنوان شطیط (۴دانگه)  و گرگر(۲دانگه) تقسیم می نماید .

 

۲-  برج کلاه فرنگی:
در امتداد بخش غربی بند میزان ، برجی تحت عنوان  عمارت کلاه فرنگی بر فراز تپه ای مشرف به بند قرار دارد که دارای پلان هشت ضلعی است . به گفته برخی مورخین بعنوان یک برج دیده بانی برای نظارت بر کار ساخت بند احداث شده است . برخی نیز معتقدند شاخصی جهت اندازه گیری آب رودخانه و برخی دیگر آن را برج یادبود دانسته اند، همچنین می توان گفت با توجه به اشرافی که قلعه سلاسل بر آن داشته است احتمالاً میل راهنمایی بوده که ارتباط تنگاتنگی با قلعه نیز داشته است.

 

 ۳- نهرگرگر :
رود گرگر یا مسرقان شاخه ای مصنوعی از رود کارون است که در شمال شهر شوشتر توسط بند میزان از رود کارون جدا می شود و راه جنوب را در پیش می گیرد. نهر گرگر یکی از بزرگترین نهرهای دستکند در ایران است که از محل جدا شدنش از رود کارون در شمال شوشتر تا پایان مسیر خود که باز هم به کارون می پیوندد، مسیری حدود ۱۰۰ کیلومتر را طی می کند . دلیل حفر نهر گرگر آبرسانی از شمال شوشتر و از رود کارون به زمینهای جنوبی شوشتر است.          
 ۴- پل بند گرگر :
پل بند گرگر بر روی نهرگرگر، در شمال محوطه آسیابها (آبشارهای شوشتر) احداث گشته است که علاوه بر عملکرد به عنوان سد، یکی از دروازه های مهم شوشتر بوده که بخش شرقی شهر را به بخش غربی متصل می نموده است. شالوده اصلی بند گرگر در دوره ساسانی بنا شده است .
۵- محوطه آبشارها و آسیابها: 
 مجموعه آسیابها و آبشارها ی شوشتر، در مسیررود گرگر و در جنوب پل بند گرگر قرار گرفته است.این مجموعه محوطه ای به وسعت ۵ هکتار را در بر می گیرد که با عناصری چون کانالها ، تونل ها وآسیاب ها یک سازه هیدرولیکی بزرگ را تشکیل می دهد که با هدف بهره گیری از قدرت نیروی آب جهت استفاده های صنعتی احداث گشته است وعلاوه بر آن از نظر طبیعی بواسطه ی برخورد شدید آب از فراز صخره ها بر سطح رودخانه،آبشارهای مصنوعی و مناظر بی نظیری خلق کرده است.

 

   ۶-  پل بند برج عیار و نیایشگاه صابئین :
بند برج عیار در جنوب شرق شوشتر ، بر روی رود گرگر و پایین تر از محوطه آسیابها و آبشارها بصورت شرقی، غربی قرار گرفته است. این بند از سازه های دوره ساسانی در شوشتر است .
۷- پل بند خدا آفرین (ماهی بازان) :
بند خدا آفرین در جنوب شوشتر بر روی رود گرگر و در اراضی شهر تاریخی دستوا قراردارد . این بند مانند دیگر سازه های آبی شوشتر متعلق به دوره ساسانی می باشد . 
۸- قلعه سلاسل (کهندژ شوشتر):
 قلعه سلاسل در شمال غربی شهر شوشتر واقع شده و کشیدگی آن از غرب به شرق می باشد. شکل ظاهری آن به صورت بیضی نامنظم می باشدکه از شمال و غرب بوسیله رود کارون (شاخه شطیط) و از جنوب و شرق بوسیله خندقی درگذشته احاطه می شده است.

 

 وسعت کنونی قلعه در حدود ۵/۳ هکتار ست که در مرتفع ترین بخش شهر بر روی بستر صخره ای واقع شده است. نهر داریون در ضلع شمالی قلعه از اجزای مهم آن محسوب می شود.
 (( حیاطهای مفصل و متعدد ، سربازخانه ها ، طویله ها ، حمامها ، شبستانها ، برجها ، باغچه ها و قورخانه( سرباز خانه) ، نقاره خانه ، حرم خانه ، آشپزخانه و قاپیهای متعدد (دروازه ها) ، حوض های بزرگ ، حصار و خندق که اکنون بیشتر آن ویران و ساختمانها بر هم ریخته شده است .)) (امام شوشتری،۱۳۳۱ :۱۲۷)
۹- نهر داریون:
   نهر داریون سومین شاخه از آب رودخانه کارون است که در آبیاری منطقه میان آب نقش اساسی داشته است. سر دهانه نهرداریون در ضلع شمالی قلعه سلاسل قرار گرفته است. ایجاد کانال داریون را به دوره هخامنشی نسبت داده اند کانال داریون پس از خروج از زیر بستر سنگی قلعه سلاسل می گذردو ادامه آن در شمال پل بند لشکر بدوشاخه تقسیم میشود.
۱۰- پل بند شادروان:
پل بند شادروان درشمال غربی شهرستان شوشتر ،درجهت شمالی ،جنوبی بر شاخه اصلی رودکارون (شطیط) ساخته شده است . ین پل بند درگذشته یکی ازمهمترین دروازه های ورودی شهر نیز محسوب می گردیده است .

 

 

 قدمت پل را به دوران ساسانی نسبت می دهند و معتقدند اسرای رومی آن را ساخته اند.

۱۱-  بند خاک :
    پل لشکر یکی از سازه های با اهمیت بر نهر داریون است که به عنوان پخشاب کاربرد داشته و عامل تقسیم آب به دو شاخه ی داریون و رقط است که در ضلع جنوب غربی شوشتر می باشد.